Expo 2016 Antalya: Büyük umut, büyük yatırım, küçük getiri

2016 yılında Antalya’da büyük bir heyecanla düzenlenen Expo 2016, Türkiye’nin ilk Expo organizasyonu olarak hepimiz için gurur verici bir başlangıçtı. Amaç; Antalya’yı dünyaya tanıtmak, turizmi çeşitlendirmek ve şehre yeni bir cazibe merkezi kazandırmaktı.

Resmî verilere göre proje yaklaşık 500 milyon Amerikan dolarına mal oldu. O dönem için bu, hem Antalya hem de Türkiye ölçeğinde oldukça yüksek bir yatırım rakamıydı. Ancak aradan geçen yıllar gösteriyor ki, bu büyük bütçe ne yazık ki şehir ekonomisi, sosyal yaşam ve turizm açısından beklenen kalıcı etkiyi yaratamadı.

Expo Alanının Bugünkü Durumu

Bugün Expo alanı kısmen kullanılıyor. Geçtiğimiz günlerde alanın “nikah salonu” olarak kullanılacağı haberini görünce bu konuda birkaç düşüncemi paylaşmak istedim.

Gerçek şu ki, ziyaretçi sayısındaki azalma, merkeze uzaklık ve ulaşım zorlukları, alanın sürekli ve verimli kullanılmasının önündeki en büyük engeller. Expo alanı çevresiyle de tam anlamıyla bütünleşemedi. Etkinlik sonrası dönemde işlevini kaybetmesi, böylesine büyük bir yatırımın uzun vadede verimsiz hale gelmesine neden oldu.

Bu durum bize şunu açıkça gösteriyor: Büyük organizasyonlarda sadece etkinliğin kendisi değil, sonrası da planlanmalı. Hele ki kaynakları sınırlı bir ülkede, böylesine dev bütçeli projelerde sürdürülebilirlik, verimlilik ve uzun vadeli fayda düşüncesi mutlaka ön planda olmalı.

Kaynak Yönetimi ve Sürdürülebilirlik Üzerine

Bu yazının amacı Expo 2016’yı eleştirmek değil. Asıl amacım, kamu kaynaklarının daha akılcı, uzun vadeli ve sürdürülebilir şekilde yönetilmesinin önemine dikkat çekmek.

Türkiye gibi gelişmekte olan, ekonomisi dışa bağımlı ülkelerde her büyük yatırımın; uzun vadeli fayda, verimlilik ve toplum yararı gözetilerek planlanması gerekiyor. Çünkü bu yatırımlar sadece beton binalar değil, gelecek nesillere bırakılacak değerlerdir.

Büyük organizasyonlar sadece düzenlendikleri yıl değil, sonrasında da şehre ekonomik, sosyal ve kültürel katkı sağlamalı. Ancak o zaman yapılan harcamanın karşılığı alınır.

Alternatif Kullanım Fikirleri

Expo 2016 için harcanan yaklaşık 500 milyon dolar, Antalya ölçeğinde yalnızca tek bir proje için değil, birden fazla stratejik yatırım için yeterli bir bütçeydi.

Bu kaynakla şu projelerden bazıları hayata geçirilebilirdi:

• Merkezi Bir Expo Alanı: Expo, Cam Piramit veya Konyaaltı bölgesinde yapılsaydı, hem şehirle iç içe olur hem de sürekli ziyaret edilen bir yer haline gelirdi. Hemde kullanimi devamli olma garantisi vardi.
• Simgesel Bir Mimari Yapı: Antalya’nın kimliğini temsil eden ikonik bir yapı, şehri dünya vitrinine taşıyabilirdi.
• Konyaaltı Sahil Düzenlemesi: Modern altyapı ve yeşil alan projeleriyle bölge Akdeniz’in en nitelikli kıyılarından biri olabilirdi.
• Raylı Sistem Gelişimi: Konyaaltı–Merkez veya Sarısu–Kundu hattını bağlayan bir raylı sistem, ulaşımı kolaylaştırır ve ekonomik hareketlilik yaratırdı.
• Tünektepe Geliştirme: Teleferik çevresine seyir terasları ve kültürel alanlar eklenerek turizme yeni bir değer kazandırılabilirdi.
• Boğaçayı Projesi: Doğayla uyumlu bir biçimde tamamlanarak sürdürülebilir bir yaşam aksı oluşturulabilirdi.

Bu projelerin her biri, Antalya’nın hem bugününü hem de geleceğini şekillendirecek kalıcı yatırımlar olabilirdi.

Ders Almak Geleceğe Yatırımdır

Expo 2016 Antalya, kısa vadede şehre bir hareketlilik getirmiş olabilir. Fakat aynı bütçe, kalıcı şehir yatırımlarına yönlendirilseydi bugün Antalya bambaşka bir noktada olurdu.

Bu örnek, gelecekte yapılacak büyük ölçekli projeler için önemli bir derstir. Kamu kaynakları planlanırken sadece bugünü değil, geleceği, toplumsal faydayı ve sürdürülebilirliği düşünmek zorundayız.

Antalya, tarih ve doğa açısından zaten dünyanın en özel şehirlerinden biri. Fakat buna rağmen uluslararası kalite sıralamalarında hak ettiği yerde değil. Artık yeni projelere dev bütçeler ayıramayabiliriz ama elimizdeki güzellikleri koruyabilir, fırsatları doğru kullanabilir ve geçmişten ders çıkararak geleceği daha akıllıca inşa edebiliriz.