Yönetici seçiminin önemi: Doğru lider, doğru ekip, doğru sonuç

Bir işletmenin, - ister otel, ister kurum, ister küçük bir şirket olsun - başarısını belirleyen en kritik unsur, doğru liderin seçilmesidir. Çünkü doğru lider, doğru ekibi kurar; doğru ekip stratejileri doğru uygular. Kısacası bir otelin kaderini belirleyen temel konu, işletmeyi kimin yönettiği, hedefleri nasıl koyduğu ve mevcut tesis ile tüm kaynakları nasıl optimize ederek hedefe ulaştığıdır. Rekabet ortamında işletmeye farklı bir konum kazandıracak stratejik üstünlüğü sağlayan da yine bu yönetim anlayışıdır.

Ne yazık ki turizm sektöründe hâlâ yetkin olmayan kişilerin önemli pozisyonlara getirildiğine sıkça tanık oluyoruz. Bunun sonuçları; motivasyonunu kaybetmiş ekipler, dağınık operasyonlar, sürekli yön değiştirilen bir yönetim anlayışı, zayıf finansal performans ve hızla bozulan bir işletme kültürü olarak geri dönüyor.

Turizmde en pahalı hataların çoğu yanlış lider seçiminden doğar.

Türkiye’nin 40 yıllık turizm birikimi bugün daha nitelikli bir insan kaynağı yaratmış olsa da bu durum tüm otel yatırımlarının profesyonelce yönetildiği anlamına gelmiyor. Bazı yatırımcıların hâlâ liyakat yerine tanıdık ilişkilerini veya yönetimi kişisel kontrol etme arzusunu tercih etmesi, sektörün gelişimini yavaşlatan en temel nedenlerden biridir.

Burada önemli bir ayrımı vurgulamak gerekir: Liyakat sahibi aile bireyleri bu eleştirinin dışındadır. Sorun, liyakatin geri plana itildiği örneklerdir.

Elbette başarılı işletmeler de var. Bağlılık ve liyakati esas alan, doğru ekipler kuran bu tesisler; finansal sonuçları, misafir memnuniyeti ve çalışan bağlılığıyla sektörde hızla fark ediliyor ve yeni yatırımlarla sağlıklı büyümelerini sürdürüyor.

Otelcilikte başarinin basit formülü:

Mutlu personel → Mutlu misafir → Mutlu yatırımcı

Dünyadaki tüm güçlü otel zincirlerinin yönetim felsefesi bu üçgen üzerine kuruludur.

Doğru lider (Pozitif seçim): İşletmenin temel taşı
Pozitif Seçim; işletmenin her aşamasında doğru tercihleri yapabilme becerisidir. Doğadaki “doğal seleksiyon”u andırsa da aradaki fark şudur: Doğanın zaman sıkıntısı yoktur, ancak işletmelerin bekleyecek zamanı yoktur. Krediler, giderler ve yoğun rekabet baskısı, yanlış lider seçimini çok daha maliyetli hâle getirir.

Doğru liderin işletmeye sağladıkları:

- Stratejik kararları doğru alır,
- Doğru ekibi kurar,
- Sürdürülebilir bir yapı oluşturur,
- Çalışan motivasyonunu artırır,
- Misafir memnuniyetini yükseltir,
- Kararları istişareyle alır,
- Net hedefler koyar,
- Yetki devreder; süreçlerin tıkanmasını önler,
- Eğitim ve gelişimi destekler; personel devir hızını düşürür,
- Bakım-onarıma önem verir; varlıkların ömrünü uzatır,
- Güçlü bir işletme kültürü oluşturur.

Bu yaklaşım doğrudan finansal sonuçlara yansır: Hem giderler azalır hem gelirler artar.

Negatif seçim: Yanlış kişilerle yanliş yolda ilerlemek
Son yıllarda yatırımcıların tesislerini bizzat yönetme eğiliminde olduğu görülüyor. Yetkin kişilerin görevlendirildiği bu model elbette başarılı olabilir; liyakat sahibi aile bireyleri de buna dâhildir.

Sorun, sadece aidiyet duygusuyla, yeterli donanıma sahip olmayan kişilerin yönetici yapılmasıdır. Bu karar işletmenin geleceğini ciddi biçimde riske atar.

Yanlış lider → Yanlış departman müdürleri → Yanlış çalışanlar

Ve sonunda ortaya çıkan kültür: Yetkinliğin değil itaatin ödüllendirildiği bir yapı.

Sektördeki bir diğer yaygın sorun ise “otomatik terfi” alışkanlığıdır. Bir yöneticinin yerine yardımcısının otomatik olarak geçirilmesi, çoğu zaman yeni bir başarısızlık döngüsü başlatır. Bazı aile işletmelerinde belirsiz görev dağılımı ve ego çatışmaları da yönetim krizlerine neden olur.

Turizmde yanlış liderin maliyeti sadece birkaç maaş değildir; itibar, gelir ve ekip kaybıdır.

Otellerde başarı nasıl ölçülür?

Gerçek başarı ölçülebilir olmalıdır. Belediyeden plaket almak ya da sosyal medyada PR çalışması yapmak başarı sayılmaz. Bir otel yöneticisinin performansı büyük oranda şu kriterlerle değerlendirilir:

- Misafir memnuniyeti
- Anket ve Online yorum skorları,
- Kalite denetim sonuçları
- Gelir–gider–kârlılık ve pazar payı
- Personel memnuniyeti

Başarılı işletmeler bu kriterleri yıl başında belirler ve düzenli olarak takip eder. Veriyi doğru yorumlayan liderler rekabette fark yaratır.

Bugünün en büyük sorunu: Kısa sezon ve öngörülemezlik

Turizmde kalıcı başarı istiyorsak, yönetici seçiminde duyguları değil verileri konuşmalıyız. Sektörün en büyük sorunlarından biri sezonun kısalığı ve iş akışının öngörülemezliğidir. Her sezon yüksek beklentilerle başlar; fiyatlar açıklanır. Ardından beklenen rezervasyon akışı gelmez, ekip küçültülür. Daha sonra fiyatlar düşer; sezon ortasında ise personel bulma telaşı başlar.

Sezon yüksek dolulukla kapatılsa bile bu döngü işletmeleri yıpratır ve sürdürülebilir değildir.

Doğru lider → Doğru ekip → Doğru sonuç

Yatırımcıların çoğu bunun farkındadır; ancak uygulamadaki yanlışlar sektörün gelişimini yavaşlatmaktadır.

Unutmamak gerekir: Bilgi ancak hayata geçirildiğinde değer taşır. Bilmek yetmez; önemli olan nasıl uyguladığınızdır.

İbrahim ÇELİK