Komutanıyla konuştu hayatı değişti: İşte Kâmil Koç’un hikayesi

Türkiye'nin ilk özel karayolu taşımacılık şirketi hangisi?
1926 yılında kurulan “Kâmil Koç”

Asıl işi manda arabalarıyla yük taşımak olan Kâmil Koç’un hayatı askerde komutanıyla yaptığı sohbetlerden sonra değişiyor. Taşımacılığı modernize etme fikri ile tüm iş modelini ele alıp bugün bildiğimiz markayı oluşturdu.

Anadolu’nun en büyük merkezilerinden Bursa’da demiryolu hattı yoktu. Ticaretin kalbinin attığı Bağdat Demiryoluna bağlanmak için Bursa'dan Bilecik Pazaryeri’ne kadar gitmek gerekiyordu.

Bu boşluğu ilk Kâmil Koç gördü. Tarımdan elde ettiği yıllık gelirini bir Fiat kamyon şasesine yatırıp üzerine Bursa'daki ustalara ahşap gövde yaptırdı, tente ile kapattırdı.

İlk Güzergâh: Bursa Bilecik/Karaköy Tren İstasyonu: Bu detay kritik. 10. yıl marşını hatırlar mısınız? “Demir ağlarla ördük ana yurdu dört baştan.” O dönemin Türkiye’sinde şehirlerarası ulaşım demiryolu üzerine kuruluyordu. Yani karayolu alt yapısı yetersizdi ve daha çok at arabaları ulaşımına uygun kuruluyordu. Bu nedenle büyük tekerli kamyon şaseli araçları toplu taşıma aracına çevirip kullanma fikrini geliştiren Kâmil Koç, karayolu demiryolu besleyici hatlarını oluşturan ilk şirket oldu.

Hızlıca büyüyen şirket iki yıl içinde 10 otobüslük bir filoya sahip oldu. İlginç tarafı ise 10 aracın sadece 3’ü Kâmil Koç’a ait. Diğer araçlar franchise benzeri bir ortaklık ağıyla sisteme dahil olmuş.

Karayolu sektöründeki ilk "asset-light" modeli olarak nitelendirebiliriz. Bu o dönem hem şoför sorununu çözmüş hem güçlü iş birlikleri ile hızlı büyümeyi getirmiş.

Taşımacılık sektörünün tarihine baktığımızda karşımıza ilk Fransızlar çıkıyor: İlk biletli taşımacılık hattı 1662'de Paris'te Blaise Pascal kurmuş. Parlamento alt sınıfların taşıma kullanımını yasakladığı için sistem çökmüş.

Nantes'ta değirmen işleten Stanislas Baudry 1826'da yan gelir için hamam açıyor. Şehre uzak olduğu için müşteri çekmek adına ücretsiz at arabası servisi başlatıyor. Ancak yolcuların hamama gelmek yerine yolda indiklerini fark ediyor. Bu açığı yakalayan Baudry iki yıl sonra değirmen ve hamam işini bırakıp servisi ticari hatta çeviriyor.

Otobüs ismi nerden geliyor? Duraklarından birinin yanında “Omnès” adlı bir şapkacı varmış. Tabelasında "Omnes Omnibus" yani "Omnès herkes için" yazıyordu. Halk bu kelime oyununu otobüsle özdeşleştirdi. Latince bir şaka yüzyıllar içerisinde literatürde kendine yer buldu: “Bus, Autobus, Otobüs”

Kamil Koç 1926'dan 1937'ye kadar sektördeki tek ulusal oyuncuydu.

1933'te Bursa - Ankara hattını açarak Türkiye'nin ilk şehirlerarası yolcu hattını oluşturmuş oldu.

1937'de Ulusoy bölgesel ölçekte sahneye çıktı. Opel marka otobüs ile Of -Trabzon seferi ile başladı.

1965'te araç ithalatının kısıtlanmasıyla yerli montaj dönemi başladı, filoya 115 Magirus-Deutz eklendi.

Sonraki yıllarda Varan, Pamukkale, Metro ve diğerleri Türkiye'nin ulaşım omurgasını oluşturdu.

Ama hepsinin başladığı yer, 1926 model bir Fiat kamyon şasesiydi.

Sezer ŞENER