EXPO 2016’nın sembol çiçeği Şakayık” oldu

Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanı ve EXPO 2016 Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Mehdi Eker tarafından açıklanan “şakayık”, organizasyonun tanıtımında sembol çiçek olarak kullanılacak. Sembol çiçek belirlenirken, Türkiye’ye ve mümkünse bu bölgeye ait bir çiçek olması, endemik zenginliğimizi dünyaya anlatabilmemiz için albenisi olan bir çiçek olması, ticari potansiyele sahip olması Antalya florasında yetiştirilebilme özelliği, resim, kuru çiçek ve hediyelik eşya olarak işlenebilme kolaylığı ile gibi kriterler göz önünde bulunduruldu. Belirlenen dört çiçek arasından seçilen şakayığın kriterlere en uygun çiçek olduğunu söyleyen Bakan Eker, “Türkiye, dünya üzerinde yetişen 12 bin endemik bitki türünün 3’te birine sahip. Avrupa kıtasının tamamında 2400 endemik bitki türü varken, Türkiye sınırları içerisindeki tür sayısı 4000. Türkiye’nin endemik zenginliğinin dünyaya tanıtmak adına, sembol çiçeğimizin, bize ait bir çiçek olasına dikkat ettik.” açıklamasında bulundu. “Latince ismi “Paeonia turcica” olan sembol çiçek; isminin içinde “Türk” geçen bize ait bir çiçektir. Gen merkezi Anadolu olan bu çiçek; Antalya, Burdur ve Denizli illerinde yetişen bir bitki türüdür. Bizim topraklarımıza ait ve kriterlere uygun olması bakımından, sembol çiçeğimizi şakayık olarak belirledik.” şeklinde konuştu. ŞAKAYIK (Paeonia L.) Otsu ve odunsu formu olan şakayık, yumru köklere sahip, çok yıllık bir bitkidir. Şakayık; Türkiye’nin değişik yörelerinde Kame, Tombak, Bocur, Atlas, Guguk, Kan Çiçeği, Lale, Zambak, Ayı Gülü, Yaban Gülü, Dağ Gülü, Orman Gülü diye bilinmektedir. Şakayık; Paeonia Latince ismini Truva savaşları sırasında konulmuştur. Homeros’a göre bu hekim Pluton’un Herakles’ten aldığı yarayı Yunan hekimi Paeon bu bitkiyle tedavi etmiştir. Paeoniacea familyasının tek cinsi olan Paeonia'nın dünya üzerinde 20 civarında otsu türü mevcuttur. Türkiye florası 8 tür (11 takson) ile otsu türlerin ana gen merkezi olarak kabul edilir. Bu taksonlar içerisinde Paeonia turcica, Paeonia mascula subsp. bodurii, Paeonia arietina subsp. arasicola, Paeonia x kayae endemik taksonlardır. Tıbbi amaçla hem otsu hem de odunsu türler kullanılırken; genellikle odunsu türler daha çok bahçe çiçekçiliğinde; otsu türler ise kesme çiçekçilikte kullanım alanı bulmuştur. Şakayık; birçok ülkede devlet bitkisi, kral çiçeği, saray bahçesi bitkisi olarak yetiştirilmiştir. Ülkemizde ise tıbbi bitki olarak bilinmesi ve kullanılması daha eski tarihlere dayanmakta olup süs bitkisi amacıyla ilk olarak; Sultan IV. Mehmet Han doğadan toplattırmış ve Hasbahçe’ye diktirmiştir. Hakkı (1927)’nin Osmanlıca kaleme aldığı ‘Nebatlar İlmi’ adlı eserinde “Padişah IV Mehmet’in (Avcı Mehmet) uzak Anadolu şehirlerinden İstanbul’a getirtip Hasbahçe’de yetiştirdiği zarif bahçe şakayığı sonraları İstanbul’dan İtalya’ya oradan da Almanya’ya ve Hollanda’ya götürülmüştür. Bugün Hollanda çiçekçilerinin elinde ıslah edilmiş muhtelif renklerde katmerli çeşitler mevcuttur…” denilmektedir. Endemik olan Paeonia turcica; Antalya, Burdur ve Denizli illeri florasında yayılış göstermekte ve bu bölgeden başka yerde bulunmamaktadır. Neden Şakayık Çoğaltım kabiliyeti: Tohum ve doku kültürü ile 4-5 yılda çiçeklenme boyuna ulaşılır. Ayırma ile en az 3 göz ihtiva eden her parça aynı yıl çiçek açar. İşlenebilme özelliği: Kurutmaya-Çizime-Hediyeye (Kesme sap ve büyük saksı) uygundur. Çiçeklenme zamanı: Çiçeklenme zamanı 1 ay ayarlanabilir, florasında çiçeklenme zamanı 1- 15 Nisan Expo açılışı için Beydağları florasında üretim uygundur. Fiziki Büyüklük: Bitki boyu 60-90 cm; sürgün çapı 1-1.5 cm çoklu sap oluşturmakta, 5 yaşlık bir bitkide ortalama 7 sürgün oluşmakta bitki izdüşüm çapı ise 50-70 cm arasındadır. çiçek durumu, her sürgün üzerinde tek çiçek; çiçek çapı, 7-10 cm diğer bitkilere göre oldukça büyük ve gösterişli çiçeklidir. Tür Adı: Paeonia turcica Davis&Cullen Türkiye Yayılışı: Antalya, Denizli, Burdur Türkçe Adı: Şakayık Çiçeklenme Zamanı: Mart, Nisan Yöresel Adı: Ayı gülü, Orman gülü Doğal Yoğunluğu: Az Endemizm: Endemik Yükselti: 1500-2000 m Bitki Formu: Çok yıllık, Otsu, Yumru köklü Habitatı: Orman altı