Turizm sektörünün sorunları da beklentileri de krizleri de bitmez. Ekonominin en canlı kanlı sektöründen bahsediyorum. Sürekli yenilenen bazen eskide kalan eskinin meyvesini yiyen bazen geleceğin getirecekleriyle tüm stratejik planını yenileme cesaretinde olan bir sektör bu. Şuana kadar bilinenlerin tersine belki de turizm sektörünün bütün dashboard'unu değiştirmemiz gerekiyor.
Bugünün KPI'ları;
Turist sayısı,
doluluk oranı,
oda sayısı ve toplam gelir.
Geleceğin KPI'ları ise şöyle olabilir:
Turist başına gelir,
turist başına su tüketimi,
turist başına karbon salımı,turist başına atık,
ortalama konaklama süresi,
sezon dışı doluluk,
yerel ekonomiye bırakılan değer,
destinasyon sakinlerinin memnuniyeti, yazdıkça aklıma gelenler çoğalıyor.
Gerçek bir dönüşüm aslında burada başlabilir.
Turizmin geleceği artık
“More tourists” değil, “more value.”
Türkiye için yeni turizm modeli bence Türkiye'nin önünde bu yol haritasıyla beş stratejik adımı zorunlu kılıyor. İlk olarak hacimden değere geçişi bir bakış açısı haline getirmekte fayda var. Mesela 100 milyon turist hedefi kadar 100 milyar dolar gelirin nasıl üretileceği tartışılmalı. Daha uzun konaklayan, daha fazla harcayan ve destinasyona daha yüksek ekonomik değer bırakan ziyaretçi profili öne çıkarılmalı. İkinci olarak dört mevsim turizm kavramı yeniden masaya yatırılmalı diye düşünüyorum. Temmuz ve Ağustos aylarına bağımlı turizm modeli, iklim değişikliği karşısında kırılganlığını koruyor.
Türkiye'nin hedefi 12 ay turizm ise 12 ay için bir stratejiye gereksinim var. Bir diğer değer; kıyıdan içeriye turizm kavramı. İstanbul, Antalya, Muğla ve İzmir'in yanında Anadolu'nun turizm kapasitesini de büyütmenin vakti uzun zamandır geldi.
Ve teknoloji hqkimliği yani dijital destinasyon yönetimine odaklanılmalı. Hemen hemen tüm otellerde başlayan yapay zekâ kullanımı sadece turist bulmak için kullanılmamalı, turisti dağıtmak için de kullanılmalı. Ne demek turisti dağıtmak diyenleri duyuyorum. Mesela bir destinasyonun kapasitesi dolduğunda sistem alternatif destinasyonları önerebilir. Trafik yoğunluğu arttığında ziyaretçi akışları değiştirilebilir. Doğal alanların taşıma kapasitesi aşıldığında rezervasyon veya kota uygulanabilir. Kısacası turizm yönetimi böylece “istatistik açıklayan” bir sistemden anlık karar veren bir sisteme dönüşebilir.
Son olarak benim de uzun yıllardır çalışma alanım olan turizm + enerji + su verimliliği bir bütün olarak ele alınmalı.
Bence Türkiye'nin önündeki en kritik konu bu.Bir turizm yatırımı planlanırken “Kaç yatak?” diye sorulmamalı. Artık
“Kaç litre su?
Kaç MWh enerji?
Kaç ton atık?
Ne kadar karbon?
Hangi altyapı kapasitesi?”
sorularına ihtiyacımız var.
Geleceğin turizm yatırımı aslında bir kaynak yönetimi yatırımıdır.
Türkiye'nin turizmde bir dezavantajı olduğunu düşünüyoruz bazen çünkü çok fazla turist alan bir ülke olmak her alanda en iyisi olmayı gerektiriyor.
Ben bunun doğru yönetildiğinde bir avantaja dönüşebileceğini düşünüyorum.
Çünkü Türkiye artık turizmi yeniden tasarlayabilecek ölçekte bir deneyime sahip.
64 milyon ziyaretçi.
65 milyar doların üzerinde gelir.
Geniş konaklama kapasitesi.
Güçlü havayolu bağlantıları.
Çok çeşitli doğal ve kültürel varlıklar.
Akdeniz.
Ege.
Karadeniz.
İç Anadolu.
Doğu Anadolu.
Güneydoğu Anadolu.
Ve dört mevsim turizm potansiyeli.
Türkiye'nin ihtiyacı yeni bir turizm destinasyonu olmak değil.Mevcut turizm gücünü yeni nesil turizm modeline dönüştürmek. Turizmin geleceği “kaç kişi geldi?” sorusuyla ölçülmeyecek.
Dünyanın turizm gündemi değişiyor.
OECD'nin 2026 raporu da turizm politikalarının artık büyümeye değil; dayanıklılık, dengeli ekonomik-sosyal-çevresel sonuçlar ve ziyaretçi akışlarının yönetimine odaklanması gerektiğini vurguluyor.
Bu aslında çok büyük bir paradigma değişimi.
Çünkü turizm sektöründe yıllardır sorulan soru:
“Nasıl daha fazla turist getiririz?”
Yeni soru ise:
“Nasıl daha iyi bir turizm sistemi kurarız?”
Bence Türkiye'nin gelecekteki turizm liderliği tam burada başlayabilir.
Hedefimiz artık;
100 milyon turist değil.
100 milyar dolar gelir de tek başına değil.
Asıl hedefimiz daha az kaynakla daha fazla değer üreten, dört mevsim çalışan, yerel halkı dışlamayan, iklim değişikliğine dayanıklı ve turist gittikten sonra da güzel kalabilen bir Türkiye turizmi.
En fazla değeri, en az kaynak tüketerek ve en yüksek yaşam kalitesini koruyarak üreten ülke olmak hayal değil. Kolları sıvayalım...
Işık TUNÇEL