Türkiye turizmi, yıllardır “bacasız fabrika” olarak ülke ekonomisinin en önemli döviz kaynaklarından biri olmayı sürdürmektedir. Ancak son dönemde sektörün karşı karşıya kaldığı en önemli sorunlardan biri, gelir ve maliyet dengesi arasındaki bozulmadır.
Turizm gelirlerimizin yaklaşık %80–90’lık kısmı Avrupa, İngiltere, Rusya ve BDT ülkelerinden elde edilen döviz bazlı gelirlerden oluşmaktadır. Buna karşın, sektörün maliyet yapısına baktığımızda giderlerin neredeyse tamamının Türk Lirası cinsinden olduğu görülmektedir. Bu yapı, özellikle son yıllarda makroekonomik gelişmelerin etkisiyle ciddi bir baskı yaratmaktadır.
Yüksek enflasyonun fiyatlar üzerindeki etkisi ve döviz kurlarının baskılanması sonucu, konaklama sektöründe Euro bazlı maliyetler son iki yılda %30’lara varan oranlarda artış göstermiştir. Ancak aynı dönemde uluslararası rekabet ve pazar dinamikleri nedeniyle satış fiyatlarının aynı oranda artırılması mümkün olmamıştır.
Hizmet sektörü olan otelcilikte en büyük gider kalemini oluşturan Ücret maliyetlerinde tablo daha da dikkat çekicidir. Son iki yılda TL ücret artışları %70 seviyelerine ulaşırken, Euro kurundaki artışın %45–50 bandında kalması, maliyetlerin döviz gelirlerine kıyasla daha hızlı yükselmesine neden olmuştur.
Bu durum, sektörün kârlılık yapısını zayıflatmakta ve işletmeleri ciddi bir maliyet baskısı altında bırakmaktadır. Hizmet kalitesinden ödün vermeden faaliyetlerini sürdürmeye çalışan turizm işletmeleri, giderek daha zor bir dengeyi yönetmek zorunda kalmaktadır. Hayatta kalabilmek adına vizyonunu kaybedip "maliyet ön plana çıkartarak" yönetim yapmaya çalışan, kaliteden, personelden veya misafir memnuniyetinden tasarruf etmeye zorlanan yapılar, orta ve uzun vadede sürdürülebilirlik anlamında çok ciddi sorunlar yaşamaya başlayacaklardır.
Turizm sektörünün temsilcileri olarak temel beklentimiz, döviz kurlarının sürekli yükselmesi ya da agresif devalüasyonlar yaşanması değildir. Sektörün asıl ihtiyacı, ülke ekonomisinin öngörülebilir ve belirli bir makro dengeye oturmasıdır. Ne yıkıcı enflasyonist etkilerin ne de bunu telafi edemeyen döviz baskılarının olmadığı, fiyat istikrarının sağlandığı bir zemin hayati önem taşımaktadır. Unutulmamalıdır ki; turizm sadece bir otelcilik faaliyeti değil, Türkiye'nin cari açığını kapatan en stratejik dış ticaret hamlesidir. Bacasız fabrikaların bacasının tütmeye devam etmesi, gelir-maliyet dengesinin yeniden rasyonel bir çizgiye kavuşturulmasıyla mümkün olacaktır.
Koray GÜN
Liberty Lara Hotel
Mali İşler müdürü