Turizm mimarisi İstanbul Modern’de tartışıldı

İsmail Toksoy-VitrA ve Türk Serbest Mimarlar Derneği’nin hayata geçirdiği VitrA Çağdaş Mimarlık Dizisi kapsamında “Değişen Tatil Anlayışının Mekansal Yansımaları: Turizmde Alternatif Mimarlık Arayışları” başlıklı panel, 5 Nisan 2013 Cuma günü saat 18:30’da İstanbul Modern’de yapıldı.

Turizm Yazarları ve Gazetecileri Derneği’nin (TUYED) işbirliğiyle düzenlenen panelde; romancı, hikayeci ve gezi yazarı Buket Uzuner, Mimar Gökhan Avcıoğlu ve Öger Tur Yönetim Kurulu Başkanı Vural Öger, yıllar içinde değişen tatil anlayışının turizm mekanlarını nasıl dönüştürdüğünü tartıştı. Panelin moderatörlüğünü ise ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dekan Yardımcısı Prof. Dr. Abdi Güzer yaptı.

Kadın ve edebiyatçı gözüyle turizm ve mimari

Panelde mimari ve turizm ilişkisini edebiyatçı ve kadın gözünden değerlendiren yazar Buket Uzuner, her şeyin satılabilir olduğu kapitalist düzende tatil ve turizmin de genelde bu temelde biçimlendiğini, ancak buna karşın yine de farklı ve keyifli tatil seçeneklerinin mümkün olabileceğini belirtti.

“Bütün şehirleri erkekler kurmuş”

“Dünyadaki bütün şehirleri erkekler kurmuşlar” diyen Uzuner, mimarinin de ağırlıklı olarak erkek bakış açısıyla biçimlendiğini ifade etti. Tatil seçiminde kadınların belirleyici olduğunu kaydeden Uzuner, kadınların turizm mimarisinde de söz sahibi olmaya başladıklarına işaret ederek bunun otellerde olumlu yansımaları olduğuna değindi. Uzuner, turizmin kadın, çevre ve diğer toplumsal sorunlardan ayrı ele alınamayacağına dikkat çekti.

Öger’den çarpık yapılaşma ve betonlaşma eleştirisi

Turizmde çarpık yapılaşman ve betonlaşmaya işaret eden Öger Tur Yönetim Kurulu Başkanı Vural Öger ise turizmci gözüyle turizm ve mimari ilişkisini değerlendirdi. Türkiye’de turizmdeki yapılaşmanın rant uğruna çarpık geliştiğine dikkat çeken Vural Öger, turizm mimarisinde otantikliğin ön planda tutulması gerekirken yüksek bina anlayışının öne çıktığını söyledi.

Merkezi planlama vurgusu

Öger, Ankara’da merkezi planlama sonucu oluşturulan Belek, Kemer gibi turizm merkezi örneklerinin doğru olduğunu, ancak turizm yapılaşmasında yerel yönetimlerin devreye girdiği yerlerde rantçılığın ağır bastığını ve çarpık yapılaşmanın arttığını dile getirdi.

Turizmin ilk başlarda turistle yerel halkı ve yaşamı buluşturan bir düzlemde geliştiğini, ancak daha sonra yapılan büyük oteller ve her şey dahil sistemi ile turistin otellerden çıkmaz hale getirildiğini belirten Vural Öger, Türkiye’de harika oteller yapıldığını, ancak bu güzel otellerin turistin tatilini otel dışına çıkmadan yapmasını da beraberinde getirdiğini ifade etti.

Panelin diğer konuşmacısı Mimar Gökhan Avcıoğlu’nun değerlendirmeleri ise Vural Öger’in turizm mimarisini baz alarak yaptığı eleştirisine yanıt niteliğinde oldu.

Avrupa merkezci bakış açısına eleştiri

Turizmde “Eurocenrik” (Avrupa merkezci) bakış açısını eleştiren Avcıoğlu, turizm mimarisinde ve turizm çeşitlerinde yapaylığa dikkat çekerek, yapay değil doğal olanın öne çıkarılmasının gerektiğini vurguladı. “Turizmde ve mimaride önemli olan kendi özünüzle ilgili özellikleri öne çıkarmaktır” diyen Avcıoğlu, otantikliğin de kötü kopyalarla korunamayacağına işaret etti.

Turizmde sadece mimara değil, herkese görev düştüğünü vurgulayan Gökhan Avcıoğlu, “Mimari mimarlara bırakılmayacak kadar önemli bir konudur” diyerek ironik bir dille bütün paydaşların sorumlu olduğuna dikkat çekmiş oldu.

(TUYED)