Türkiye'nin talebi Avrupa müzelerini telaşlandırdı

The Economist, Türkiye'nin geri istediği tarihi eserleri nedeniyle Avrupa'da müzelerin telaşta olduğunu yazdı. Dergi Türkiye'yi 'kültürel hırsı olmakla' eleştirdiği yazısında, Osmanlı topraklarından çıkan tarihi eserleri de hatırlattı.

The Economist dergisi 19 Mayıs günü 'Türkiye'nin kültürel hırsları' başlıklı makaleyle Türkiye'nin yurtdışına kaçırılan eserlerini geri alma mücadelesini eleştirdi. Kültür editörü Fiammetta Rocco tarafından kaleme alınan yazıda, Avrupa müzelerinde ve koleksiyonerlerde telaş olduğu vurgulanarak "Bazısı avukatlara başvurdu, bazısı da uzun dönemli ödünç vermenin sorunu çözeceğini umuyor. Ancak Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay sadece süresiz ödünç vermeyle tatmin olacaklarını söylüyor. Bazısı da oyalama taktiği güderek Türk yetkililerin bezeceğini umuyor" ifadesi kullanıldı.

Türkiye yıllardır, topraklarından kaçırılmış tarihi eserlerinin peşinde. Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay , Hattuşa'dan 1917'de restorasyon bahanesiyle götürülen Boğazköy Sfenksi'ni iade etmeyen Almanya'yı, Almanların yürüttüğü kazıları iptal etmekle uyarmıştı. Berlin Müzesi iki ay sonra eseri 'iade' kararı aldı. Bakanlık ayrıca Amerikan Metropolitan Müzesi'ndeki Herakles Heykeli'nin üst yarısının iadesini de sağladı. Bakanlık Avrupa ve ABD'deki birçok müzeden de zamanında kaçırılmış eserleri istiyor.

Dergide çıkan makale ise Türkiye'nin bu eserleri isteme hakkı olmadığını savunuyor: "Osmanlı padişahı 2. Abdülhamid, 1887'de Lübnanlı bir köylünün Sayda kentinde bulduğu 18 lahiti İstanbul'a getirtmişti. En büyük lahitte Büyük İskender'in kemiklerinin bulunduğuna inanılıyordu. Lahit Türklere ait değil ve Sayda bugün Lübnan topraklarında ama lahit, İstanbul'un en büyük hazinesi kabul ediliyor. Mona Lisa Louvre için neyse, İskender Lahti de İstanbul Arkeoloji Müzesi için o." Oysa İskender Lahiti Lübnan'dan getirilirken bu topraklar Osmanlı Devleti'ne aitti. Türkiye'nin iadesini istediği hiçbir eser ise bu kapsamda değil. İadesi istenen eserlerin tamamı yasadışı yollarla kaçırılan hazineler.

Türkiye'nin istediği eserler

ABD'den: Kumluca Eserleri, Herakles Heykeli, Getty Museum ve Lydia Eserleri.

Almanya'dan: Bergama Zeus Sunağı, Aphrodisias İhtiyar Balıkçı Heykeli, Konya Beyhekim Camii Mihrabı, Hacı İbrahim Veli Türbesi Sandukası, Troya Hazineleri.

Danimarka'dan: Diyarbakır Müzesi Sfenks Figürini, Akşehir Seydi Mahmut Hayrani Türbesi'ne ait sanduka, Cizre Ulu Cami kapı tokmağı, Nuruosmaniye Kütüphanesi'ne ait Kur'an sayfaları.

Rusya'dan: Troya Hazineleri.

Fransa'dan: II. Selim Türbesi çinileri.

İngiltere'den: Çalıntı Kur'an sayfaları, Victoria&Albert Müzesi'nde bulunan Eros Başı, Samsat Steli, Halikarnas Mozolesi parçaları, Knidos Aslan heykeli. (Radikal)