Engelli turizminin neresindeyiz?

Burcu GÖKŞEN / Tourism Today

Niobel Travel’ın sahipleri Dudu-Niyazi Şahin 14 yaşında engelli bir kız çocuğuna sahip. Özellikle tatil dönemlerinde ciddi sıkıntılar yaşayan Şahin çifti, engelli nüfusun ve ailelerinin tıpkı diğer insanlar gibi gezip eğlenmelerinin onlar için bir hak olmasına rağmen turizmde engellilerin yeterince düşünülmediği gerçeğinden hareket edip bu boşluğu kapatmak için yola çıkmışlar. 2007 yılında temeli atılan Niobel Travel hem yurtiçinde, hem de yurtdışında faaliyet gösteriyor ve o tarihten bu yana hizmet altyapısını geliştirmek için çalışmalarını sürdürüyor.

Engelli turizmini Niobel Travel’ın sahibi Dudu Şahin ile masaya yatırdık. Sohbetimiz esnasında son derece çarpıcı konu başlıkları çıktı. İşte o başlıklar: Avrupa’da engelliler en çok İspanya ve İtalya’yı tercih ediyor

“Dünya üzerinde yaklaşık yedi milyar insan yaşıyor. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre bu rakamın yüzde 12.3’ü engelli, ortalama bir rakamla bir milyar engelli insan yaşıyor. 72 milyon nüfusa sahip olan Türkiye’de 8 milyon engelli olduğu söyleniyor. 27 tane Avrupa Birliği ülkesi var. Bunların toplam nüfusu 540 milyon civarında. Bu 540 milyonun da 62 milyonu engelli. Bu insanlar dünyanın değişik yerlerinde ülkelerinin ekonomik seviyesine göre problemlerini çözmeye çalışıyorlar. Avrupa Birliği ülkelerinde ve dünyanın gelişmiş ülkelerine baktığımız zaman bu ülkelerde yaşayan engelli insanların gezme, görme ve dinlenme ihtiyacını bir şekilde karşıladıklarını görüyoruz. 27 tane Avrupa Birliği ülkesi içinde yaklaşık 25 milyon engelli AB ülkeleri arasında seyahat ediyor. Bu insanların en çok tercih ettiği ülkeler de İspanya ve İtalya. Avrupa’da engelli insanlar bu iki ülkeyi tatil rotaları için tercih ettiği için bir arz talep dengesi yakalanmış. Her yıl gelen 15-20 milyon civarında engelliyi ağırlamak için İspanya ve İtalya otellerini, restoranlarını, caddelerini onların ihtiyaçlarına göre düzenlemiş. Bu nedenle de bu insanlar gözü kapalı İspanya’ya ya da İtalya’ya gidebiliyor.” İspanya ile yarışacaksak Antalya ve çevresinin engelliler için düzenlenmesi şart

Türkiye’nin gerek kendi engelli vatandaşları için, gerekse tüm dünyadan ağırlayacağı engelli misafirler için en uygun altyapıyı sunan merkezlerinin neresini olduğunu soruyoruz Dudu Şahin’e Alanya ve Konya’nın yüz akı çalışmalarla engelsiz kent oluşturma adına önemli bir yol kat ettiğinin altını çizen Şahin’in en büyük hayali ise Antalya ile ilgili.

“Alanya’da engeliler için Belediye Başkanı Hasan Sipahi Bey çok güzel çalışmalara imza attı. Alanya Belediyesi bu anlamda kendini ispat etti, projelerini daha geliştiriyorlar. Türkiye’de yine Konya Belediyesi’nin bu alanda çok güzel çalışmaları var. Konya’da da engelsiz bir şehir yaratılmış. Ama engellerin aşılması söz konusu olduğunda bunu en çok görmek istediğim şehir Antalya eğer İspanya ve Mayorka ile yarışacaksa yerel yönetimlerin Antalya ve çevresinin Kemer’in, Manavgat’ın, Side’nin, altyapısını engelliler için düzenlemesi şart. Engelli turizminden söz etmek istiyorsak örneğin Side’ye gelen engelli bir turistin mevcut tapınakları çok rahat bir şekilde gezebilmesi gerekiyor. “ Sıkıntıların çözülmesi için bakış açılarının değişmesi lazım

“Bu insanların orada buldukları kolaylıkları Türkiye’de de yaşamaları gerekiyor. Türkiye’ye çekildikleri zaman, turizmin onlardan ciddi miktarda gelir elde ettiği görüldüğü zaman otellerin de, belediyelerin de, esnafın da, kamunun da, özelin de kısaca herkesin bakış açısı değişecek. Onlarla ilgili düzenlemelere biran önce gidilecek, sıkıntılar çözülecek.

Önümüzde büyük bir dilim var, seyahat eden bir engelli kitlesi var. 25 milyon engelli küçümsenmeyecek bir rakam. Engelliler turizmde en çok kazandıran grup olarak da dikkat çekiyor. Öncelikle yalnız gelmiyor, yanında bir refakatçisi mutlaka oluyor. Engelli insanlar tüm tatillerini otele kapanıp geçirmek istemiyor. Gezmek, görmek, hatta alışveriş yapmak istiyorlar çünkü zaten devletlerinin onlara verdiği bir destek var. Biz bu noktadan harekete geçtik. Kendi engellilerimiz için de, sivil toplum örgütlerinin, belediyelerin ve devletimizin desteğini alarak tatil ve kamp organizasyonları düzenliyoruz.” Otellerde diğer müşterilerin rahatsız olacağı kaygısı var

“Şu anda beş yıldızlı otellerin tamamında engelliler için olması gereken kontenjanlar ayrılmış durumda. Herhangi bir şekilde engelli geldiği zaman bu otellere hayır almıyoruz demezler. Ancak engelli turist otellerin tercih sebebi olmaz. Çünkü diğer müşterilerin rahatsız olacağından kaygı duyuyorlar. Bunun aslında böyle olmadığı ne yazık ki anlatılarak ikna edilecek bir olgu değil. Engelli insanlarla engelsiz insanlar arasında otel için bir fark olmamalı, sonuçta ikisi de bedelini ödeyerek geliyor.”

Dudu Şahin’in tüm bu anlattıklarından Türkiye’nin engelli turizmine gerek altyapısal olarak, gerekse engelliye yaklaşım açısından hala birçok sorunun var olduğu gerçeği ortaya çıkıyor. Otellerimizde engelliler için ayrılması gereken kontenjanlar mevcutsa da tesislerde engelli turistlerin diğerlerini rahatsız edebileceği şeklinde bir kaygının varlığı ne yazık ki mevcut. Bu kaygıları gidermek için Niobel Travel’ın çalışmaları arasında geçmişte yapılmış olan ve geleceğe yönelik hazırlanan projelerin olup olmadığını soruyoruz Dudu Şahin’e… Engellilik evrensel bir dildir, otelin engelliler konusundaki yaklaşımı ve onlara tanımış olduğu ayrıcalıklar engelsiz insanlar için referanstır.

“2011 yılında Porto Bello Otel’de, 2012’de de Sea Life Otel’de Kepez Belediyesi ile işbirliği içerisinde ‘Engeliniz Engelimizdir’ isimli beş günlük empatik bir proje gerçekleştirdik. Bu projeyi önümüzdeki dönemde Gençlik ve Spor Bakanlığı’na da götüreceğiz. Tüm kamp dönemlerinde engelliler ve engelsizlerin birlikte kamp yapacağı bir projemiz var. Otellere gittiğimiz zaman zarar verecekleri yönünde bir endişe söz konusu oluyordu. Biz olabilecek tüm zararları tanzim edeceğimizi söyledik. Projemiz bitip de otelden ayrılırken hiçbir zarar söz konusu değildi. Otellerin sosyal sorumluluk projelerine destek olmaları Avrupalı müşteri nezdinde de önemli çünkü engellilik evrensel bir dildir. Engelsiz bile olsanız o otelin engelliler konusundaki yaklaşımı ve onlara tanımış olduğu ayrıcalıklar engelsiz insanlar için referanstır.” Hedefimiz 2015 yılına kadar 100 bin engelli getirmek

“Gerek Avrupa’daki, gerekse dünyadaki engelli kitleyi turist olarak Antalya’ya çekmemiz demek Antalya için de büyük bir kazanım anlamına geliyor. Engelli turizmi dönemsel olarak Eylül ayında başlar, Aralık’ta biter. Şubat ayında başlar, Mayıs’ta biter. Zaten otellerimizin de müşteriye en çok ihtiyaç duyduğu dönemler ölü sezon olarak adlandırılan bu dönemlerdir. Hedefimiz 2015 yılına kadar 100 bin kişi getirmek. 100 bin kişi, kişi başına 1000 Euro’dan 1 milyar Euro yapıyor. Bunun Antalya’nın kasasına girmesi demek istihdam sorununun çözülmesi, altı ay çalışıp altı ay işten ayrılmak zorunda olan insanların istihdamının sürekliliğinin sağlanması demektir. Normal sezonda olduğu gibi uçak dahil 400-500 Euro’ya da satmıyorsun, 800-900 Euro’ya bu insanlara tatil satıyorsun. Bu insanlar geldikleri zaman sadece otelde kalmıyor, dışarı da çıkıyor. En çok alışverişi de engelliler yapıyor. 2015 yılında yüz bin engelliyi yakalayabilirsek, yüz bin engelli Türkiye’de devrim yaratacaktır ve herkes bu işe inanacaktır. Yüz bin kişinin gelmesi yarınlar için bu sayının milyonları bulabileceğine dair beklentiyi yaratacaktır. 10 bin tane engelliyi aynı anda Türkiye’ye getirebilirsek tüm dünyanın gözü Türkiye’ye çevrilecektir. Türkiye bütün uluslararası acentaların engelliler ile ilgili çalışmalarında kataloglardan çıkarılmıştı. 2013 yılı itibariyle Türkiye engelli turizmi satan uluslararası firmaların kataloglarına girdi. Bu da bizim için son derece önemli. Yaklaşık beş yıldır bu işle uğraşıyoruz. Çalışmalarımız filizlerini vermeye başladı. Türkiye’yi tüm engelliler için yaşanabilir bir noktaya getirebilirsek bu bizim için büyük bir mutluluk kaynağı olacak.